Stichting Historisch Hoogkarspel-Westwoud
Stichting Historisch
Hoogkarspel-Westwoud

Project: Op zoek naar de verdwenen middenstand

Net als in andere regio’s is de kleine middenstand in West-Friesland voor een groot deel uit het straatbeeld verdwenen. De kruidenier en de groenteboer op de hoek hebben in veel gevallen de strijd tegen de grotere en vaak goedkopere supermarkt niet vol kunnen houden. In kleinere kernen staat de leefbaarheid voor ouderen en niet-autobezitters onder druk nadat ook de laatste dorpswinkel de deuren heeft moeten sluiten.

Tot in de jaren zestig vond een groot deel van de Westfriese bevolking een bestaan als kleine zelfstandige. Het ging hierbij in de meeste gevallen niet om gevestigde middenstanders die fraaie winkels bezaten, maar veel meer om werklozen, weduwen, arbeidersvrouwen en ouden van dagen die probeerden een bestaan op te bouwen door het openen van een winkeltje in de voorkamer of door het venten met levensmiddelen of andere handelswaar.

Om te voorkomen dat de zelfstandige middenstand helemaal in de vergetelheid verdwijnt, heeft de Commissie Geschiedschrijving van het Westfries Genootschap het initiatief genomen tot het project “Op zoek naar de verdwenen middenstand in West-Friesland”. De commissie nodigde de lokale historische verenigingen/stichtingen uit om onder begeleiding van historicus Thimo de Nijs van de Universiteit Leiden onderzoek te doen naar de Westfriese middenstand sinds 1850. Meer dan 30 leden van zo’n vijftien historische verenigingen, waarvan drie van onze Stichting, volgden in november een cursus in het Westfries Archief.

Er is een werkgroep gevormd die vanaf januari 2007 onderzoek heeft gedaan naar de middenstand in Hoogkarspel-Westwoud: wanneer en ook waar in het dorp zaten welke middenstanders. Er is gekozen voor vier peiljaren: 1850, 1890, 1930 en 1947.
Er is onder andere gebruik gemaakt van bevolkingsregisters, patentregisters, notariële archieven en ook interviews. De situatie van 1947 is als uitgangspunt genomen om Westwoud en Hoogkarspel volledig in kaart te brengen. Straten, huisnummers en bewoners, met name als zij “middenstander” waren, zijn geïnventariseerd.
Vervolgens is onderzocht wie er in de voorliggende peiljaren op die adressen waren gehuisvest. Daarnaast is een aantal branches, zoals de bakkers, de venters, de vervoerders etc. nader bekeken en beschreven en zijn thema’s als “om de gunst vragen”, “op de pof kopen”, “katholieke en protestante middenstand” aan de orde gekomen.

Mei 2008 is het onderzoek afgerond en zijn de bevindingen samengevat in een artikel dat in het jaarboek 2008 van onze stichting wordt opgenomen. De resultaten vormen tevens onderdeel van een publicatie van een boek over Westfriese middenstand en tentoonstellingen in onder meer het Westfries Museum.

De werkgroep heeft zich na afronding van de werkzaamheden opgeheven.

Een foto van een "verdwenen middenstander".
Links Marian Neefjes, midden mevr. Schaper-Neefjes, rechts dhr. Ben Schaper.
De foto is gemaakt in november 1958 ter gelegenheid van de feestelijke opening.



© Stichting Historisch Hoogkarspel-Westwoud 2005-2019